Τι απομένει της Κρίστα Βολφ. Εκδόσεις: Καστανιώτη

Τι απομένει

της Κρίστα Βολφ.

Εκδόσεις: Καστανιώτη

Η Κρίστα Βολφ γεννήθηκε το 1929 ως Κρίστα Ίλενφελντ στο Λάντσμπεργκ, το οποίο σήμερα είναι το Γκόρζουφ Βιελακοπόλσκι της Πολωνίας. Πέθανε το 2011. Από το 1949 έως το 1953 σπούδασε γερμανική λογοτεχνία στην Ιένα και στη Λειψία. Έγραψε τη διδακτορική της διατριβή με επιβλέποντα τον Χανς Μάγερ με θέμα: Προβλήματα ρεαλισμού στο έργο του Χανς Φάλαντα (1893-1947).

Έργα της:

 (1986) Κασσάνδρα, Λιβάνης

(1996) Μήδεια, Λιβάνης

(2003) Τι απομένει, Γραφές

(2005) Με σάρκα και οστά, Καστανιώτης

(2006) Ένα πρότυπο παιδικής ηλικίας, University Studio Press

(2009) Με άλλη ματιά, Καστανιώτης

(2009) Μοιρασμένος ουρανός, University Studio Press

(2019) Τι απομένει, Καστανιώτης

Το βιβλίο της Κρίστα Βολφ «Τι απομένει», επανέφερε στη μνήμη μου δυο σπουδαία κινηματογραφικά έργα <<Οι ζωές των άλλων>> του Φλόριαν Χένκελ φον Ντόνερσμαρκ, με τον αξέχαστο στο ρόλο του αξιωματικού της ‘’Στάζι’’ Ούλριχ Μούε και το <<Η λευκή κορδέλα>> του Μίχαελ Χάνεκε.

Η συγγραφέας, μέσα από  την βιωματική της εμπειρία, μας αφηγείται μια τελείως διαφορετική άποψη της βίας του ρατσισμού – φασισμού, που δεν είναι άλλη από την σπατάλη σωματικών και πνευματικών δυνάμεων νέων ανθρώπων, οι οποίοι με στρατιωτική πειθαρχία παρακολουθούν αυτούς που διαφέρουν σε ιδεολογικοπολιτικές αντιθέσεις, απ’ αυτές που οι ίδιοι έχουν γαλουχηθεί κι αυτές δεν είναι άλλες από τη βία, την τρομοκρατία, την εθνική καταγωγή, την φυλετική υπεροχή και τις φυλετικές προκαταλήψεις.

Φιλοσοφεί για τα αίτια του Κακού στην ανθρώπινη φύση. Αρκεί να θυμηθούμε την Άρια φυλή και τις απαγωγές παιδιών με άρια χαρακτηριστικά. Ενθαρρύνονταν οι στρατιώτες των Ες Ες που εισέβαλαν σε ευρωπαϊκές χώρες να σμίξουν με τους ντόπιους. Υπό την προϋπόθεση οι ντόπιοι να έχουν σκανδιναβικά χαρακτηριστικά, ώστε να εξασφαλίζεται η φυλετική καθαρότητα.

Η αφηγήτρια και συγγραφέας Κρίστα Βολφ, κρυμμένη πίσω από την κουρτίνα του παραθύρου της, παρατηρεί τους άντρες της «Στάζι», που την παραμονεύουν όλο το 24ωρο, συναλλάσσοντας βάρδιες. Αδυνατεί να μιλήσει ελεύθερα, οι τοίχοι έχουν αυτιά. Ούτε να τηλεφωνήσει μπορεί, το τηλέφωνο παρακολουθείται. Να μην προκαλεί της συνιστούν και δεν θα έχει μπελάδες∙ όπως η μεγάλη της κόρη που τη συμβουλεύει να αρπάζει την ευκαιρία από τα μαλλιά και να μετατοπίζεται λίγα χρόνια μπροστά∙  κατά την άποψή της καλώς την υποπτεύονται, για τη γλώσσα της, το λόγο της, τη σκέψη της. Εν ολίγοις  να μετατοπιστεί στην  αδράνεια, θα έλεγα. Ακόμα και η κόρη είναι υπέρ του να παραδοθεί η μάνα χωρίς αντίσταση στους νόμους της χούντας και δεν θα έχει μπελάδες.

Μέχρι που αποφασίζει να μιλήσει στην καινούργια της γλώσσα, εντελώς απλά και ελεύθερα. Κάθεται στο γραφείο της, στο ημίφως της λάμπας –δεν φαίνεται απέξω- παίρνει μολύβι, το όπλο του πνεύματος και αρχίζει.

**

Τι απομένει.

Αυτό που είναι στα θεμέλια της πόλης μου και αυτό που θα την καταστρέψει. Ότι δυστυχία είναι μόνο να μη ζεις. Και ότι απελπισία είναι μόνο να νιώσεις στο τέλος ότι δεν έχεις ζήσει.

Ο χρόνος ήταν για μένα μια λέξη – κλειδί. Κάποια ημέρα μου έγινε ολοφάνερο ότι ίσως περισσότερο από κάθε τι άλλο αυτό που με διέκρινε από εκείνους τους νεαρούς άντρες εκεί έξω-ήταν εκεί έξω, ναι, οπωσδήποτε!-ήταν μια θεμελιωδώς διαφορετική σχέση με τον χρόνο. Αφού για εκείνους ο χρόνος δεν είχε αξία τον σπαταλούσαν σε μια παράλογη, σίγουρα όμως δαπανηρή απραξία, η οποία σε βάθος χρόνου μάλλον θα τους εξαχρείωνε, όμως αυτό δεν φαινόταν να τους ενοχλεί, το αντίθετο, σκέφτηκα αιφνιδίως, το έβρισκαν απολύτως σωστό. Με τα δυο τους χέρια και με ιδιαίτερο κέφι πετούσαν τον χρόνο τους έξω απ’ το παράθυρο∙ ή μήπως το αποκαλούσαν δουλειά αυτό που έκαναν;

Για παράδειγμα το μετάνιωνα ακόμα που δεν είχα υποκύψει στην αρχική μου παρόρμηση να τους προσφέρω ζεστό τσάι, τότε που άρχισαν όλα, τις πρώτες κρύες ημέρες του Νοεμβρίου. Θα είχε αναπτυχθεί μεταξύ μας μια οικειότητα, εξάλλου δεν είχαμε καμιά προσωπική διαφορά, ο καθένας από εμάς έκανε αυτό που έπρεπε να κάνει, θα μπορούσαμε να είχαμε πιάσει την κουβέντα, όχι για υπηρεσιακά ζητήματα-Θεός φυλάξοι! Όμως για τον καιρό, για ασθένειες, οικογενειακά.

Όμως φτάνει πια. Αυτή η επονείδιστη ανάγκη μου να τα πηγαίνω καλά με όλα τα είδη των ανθρώπων.

**

Στον επικήδειο λόγο του, για την Κρίστα Βολφ, ο νομπελίστας Γκύντερ Γκρας είπε: Και αυτή, η Κρίστα Βολφ, ήταν που ύστερα από την έκρηξη του πυρηνικού αντιδραστήρα στο Τσέρνομπιλ έγραψε το βιβλίο Storfall (Ατύχημα), στο οποίο προαισθάνεται την επανάληψη του γεγονότος στην περίπτωση της Φουκουσίμα και μας βλέπει όλους μπλεγμένους σε ένα καταστροφικό αδιέξοδο, στο τέρμα του οποίου το ερώτημα «Τι μένει», όπου και θεμελιώνονται οι ελπίδες μας, θα παραμείνει μετέωρο, απογυμνωμένο από το νόημά του.

Τζένη Μακαριάδη

Ευχαριστώ από καρδιάς τον κ. Αρη Γαβριηλίδη και την διαδικτυακή Ομάδα ΔΙΟΝΥΣΟΣ -ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ

‎Aris Gavriilidis‎ προς ΔΙΟΝΥΣΟΣ-ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ

1 ώρα

ΠΟΡΤΡΑΙΤΑ ΔΙΟΝΥΣΙΩΤΩΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΩΝ

1. ΕΥΓΕΝΙΑ ΜΑΚΑΡΙΑΔΗ

Αρχίζουμε τα Πορτραίτα, (τα οποία προαναγγείλαμε σε προηγούμενη ανάρτηση) με την συμπολίτισσα συγγραφέα Ευγενία Μακαριάδη, της οποίας το βιβλίο «ΨΕΥΔΑΝΘΡΑΚΑΣ και άλλες ιστορίες», κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβριο του 2019. Παρουσιάστηκε πρόσφατα και στον Διόνυσο.

Αντιγράφω από το εσώφυλλο το βιογραφικό της: Η Ευγενία Μακαριάδη γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα. Εργάστηκε σε εταιρεία εξοπλισμού μηχανογραφικών κέντρων και σε τηλεοπτικό studio. Έχει εκδώσει το μυθιστόρημα «Μύριαμ και Χάννα», (εκδόσεις Λιβάνη) βραβευμένο από την Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών (ΣΣ το είχα απολαύσει όταν κυκλοφόρησε). Διήγημά της διακρίθηκε στον πανελλήνιο θεματικό διαγωνισμό Hotel XXX-Άσεμνες Ιστορίες (εκδόσεις Πατάκη). Έχουν δημοσιευτεί διηγήματά της σε τοπικές εφημερίδες και στα διαδικτυακά περιοδικά Planodion, Ιστορίες μπονζάι, Fractalart, Vivliolatria, καθώς και στο επιστημονικό περιοδικό Ψυχογραφήματα.

Κατά την γνώμη μου, το μυθιστόρημα μοιάζει με μπίρα: ρουφάς γρήγορα τις σελίδες καθώς βιάζεσαι αν δεις τι θα γίνει πάρα κάτω. Μια συλλογή διηγημάτων, όμως, είναι σαν ακριβό κονιάκ: οσφραίνεσαι αργά το άρωμά του και πίνεις με αργές, μικρές γουλιές.

Έτσι ακριβώς διαβάζεται ο Ψευδάνθρακας. Στέκεσαι σε κάθε πρόταση, απολαμβάνοντας, νοερά, τον ήχο των λέξεων, επεξεργάζεσαι τα νοήματα, που διαδέχονται το ένα το άλλο, πλάθεις στο μυαλό σου τις εικόνες που περιγράφονται και, χωρίς να το θέλεις, μπαίνεις μέσα στο πετσί του ήρωα.

Η Ευγενία Μακαριάδη είναι μαστόρισσα του λόγου. Εκπλήσσει με την μεγάλη γκάμα της θεματολογίας των διηγημάτων της. Οι αφηγήσεις της αιωρούνται ανάμεσα στο πραγματικό και στο υπερβατικό δημιουργώντας γοητευτικές σκηνές μέσα σε λίγες σελίδες.

Οι ήρωές της είναι άνθρωποι καθημερινοί, πάσχοντες όμως από κάποιαν αιτία, φανερή ή εικαζόμενη. Στην συχνά πρωτοπρόσωπη αφήγηση, η συγγραφέας αλλάζει φύλο και υποδύεται ρόλο άρρενος, εκπλήσσοντας με την γνώση της στην ανδρική ψυχολογία.

Η ενίοτε σκοπίμως ελλειπτική διήγηση καλεί τον αναγνώστη να συμπληρώσει τα κενά, κατά το δοκούν, κάνοντάς τον, έτσι, και αυτόν συν-δημιουργό.

Περιμένουμε, εν καιρώ, την νέα της σοδειά!

Top of Form

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Ευχαριστώ το πολιτιστικό περιοδικό «ΘΕΜΑΤΟΦΥΛΑΚΕΣ ΛΟΓΩ ΤΕΧΝΩΝ»

 και την κυρία Βίκυ Ζηλιασκοπούλου, για την κριτική της στο βιβλίο μου

 «ΨΕΥΔΑΝΘΡΑΚΑΣ και άλλες ιστορίες» εκδόσεις Βακχικόν.

ΘΕΜΑΤΟΦΥΛΑΚΕΣ ΛΟΓΩ

     ΤΕΧΝΩΝ

Ψευδάνθρακας και άλλες ιστορίες

Προσωπική άποψη: Βίκυ Ζηλιασκοπούλου

Το βιβλίο “Ψευδάνθρακας και άλλες ιστορίες” είναι μια συλλογή διηγημάτων που γενικά μου φάνηκαν λίγο μελαγχολικά και καταθλιπτικά. Η συγγραφέας ασχολήθηκε με θέματα όπως ο θάνατος, ο πόνος, η φτώχεια και η στέρηση, ενώ σε κάποια από τα διηγήματα κάνει μια αναδρομή σε παλιότερα γεγονότα. Το αποτέλεσμα ήταν το βιβλίο να μου δημιουργήσει ένα αίσθημα στεναχώριας, το οποίο πολλές φορές είναι επιθυμητό από τα βιβλία.

Κάποια από τα διηγήματα μου άρεσαν πολύ, ήταν σαν να βλέπω ταινία μικρού μήκους, οι περιγραφές με μετέφεραν με ευκολία στο χώρο που ήταν ο εκάστοτε πρωταγωνιστής. Άλλα με συγκίνησαν, με κάποια από αυτά ένιωσα έκπληξη και δυστυχώς κάποια δεν μου άρεσαν ιδιαίτερα.

Ρευστά σχήματα: Πολύ απαισιόδοξο διήγημα, αλλά ταυτόχρονα ωραίο. Ακουμπάει πολλά οικογενειακά ζητήματα, χωρίς φυσικά μέσα στις λίγες του γραμμές να αναλύσει ιδιαίτερα κάποιο από αυτά. Με άφησε με ένα σφίξιμο στο στομάχι…

Οπτικά πορίσματα: Ένα πολύ ωραίο διήγημα, θα μπορούσε εύκολα να γίνει ταινία μικρού μήκους.

Καταρράκτης: Ίσως το πιο ωραίο διήγημα του βιβλίου. Σαν όνειρο (εφιαλτικό). Οι περιγραφές είναι πολύ ωραίες, με έβαλε μέσα στο χώρο κατευθείαν, ήταν σαν να παρακολουθούσα τα όσα συνέβαιναν από κάπου κοντά.

Εδώ λοιπόν, ήταν ο πιο ωραίος καταρράκτης της χώρας, έπεφτε από ύψος εξήντα μέτρων, αν γονατίσεις και βάλεις τ’ αυτί σου κάτω στο χώμα, θα τον ακούσεις, δεν λέει να σωπάσει. Σου παίρνει τ’ αυτιά. Να έχεις τα μάτια σου κλειστά, γιατί στον άλλο κόσμο θα βλέπεις μόνο τόσο όσο σε τούτον είχες τα μάτια σου κλειστά. Θα σου δώσω ένα κουτί, να το ανοίξεις όταν επιστρέψεις σπίτι σου. 

Σαν την κότα που ήπιε νερό: Το συγκεκριμένο το διάβασα δύο φορές, αλλά δεν μπόρεσα να καταλάβω τι ήθελε να πει η συγγραφέας.

Από της συκιάς το γάλα: Παράξενο διήγημα. Μου άρεσε και ταυτόχρονα με ξένισε, δεν μπορώ τελικά να καταλήξω ποιο από τα δύο συναισθήματα υπερισχύει. Τέσσερις σελίδες γεμάτες αναμνήσεις του πρωταγωνιστή που είχαν ένταση και συναίσθημα, αλλά δεν κατάφερα να δημιουργήσω τις εικόνες που έπρεπε.

Ήταν ο πιο γλυκός ύπνος της ζωής του με το φεγγάρι και τ’ αστέρια κλεισμένα στα βλέφαρά του και τη μυρωδιά των νυχτολούλουδων να μπαινοβγαίνει στα πνευμόνια του. Πολλές φορές αναρωτιέται αν καλλιεργούν ακόμη και σήμερα νυχτολούλουδα. 

Τα δερμάτινα: Εξαιρετικό, πολύ περιγραφικό διήγημα, μέσα σε περίπου μία σελίδα απεικονίζει μια ολόκληρη εποχή που (ευτυχώς) έφυγε και ελπίζω να μην ξανάρθει.

Πριν πέσει ο ήλιος: Εξαιρετικό και αυτό, με ένα τέλος απρόσμενο.

Απάγκιο παγκάκι: Πολύ ωραίο διήγημα. Μιλάει για έθιμα που επικρατούσαν στην επαρχία και για εθισμό σε ουσίες. Γενικά, μου άρεσε πολύ.

Περίληψη: Καθημερινοί ήρωες, όμορφοι, άσχημοι, λογικοί, παράλογοι, λογοδοτούν στην απώλεια, στη ζωή, στον χρόνο, στον έρωτα, στη φαντασία, στον θάνατο. Κινούνται σε τοπία αστικά, επαρχιακά, ουτοπικά και αλλόκοτα.

Όνειρα παιδικά που γίνονται μνήμες

Μάνες χωρίς μητρικό ένστικτο

Νέοι χαμένοι σε πεδία παραίσθησης

Κυνήγι του παρελθόντος χρόνου

Φόνοι χωρίς καταδίκη

Ζωντανοί και νεκροί σε αλισβερίσι

Στοιχεία του βιβλίου

Τίτλος: Ψευδάνθρακας και άλλες ιστορίες

Συγγραφέας: Ευγενία Μακαριάδη

Εκδοτικός: Βακχικόν

Έκδοση: Σεπτέμβριος 2019

Σελίδες: 108

ISBN: 978-960-638-064-8

Επιμέλεια κειμένου: Ζωή Τσούρα

Επεξεργασία κεντρικής εικόνας: Νεκταρία Πουλτσίδη

Εφημερίδα : tvxs Κριτική του βιβλίου «Ψευδάνθρακας και άλλες ιστορίες», εκδόσεις Βακχικόν.

Εφημερίδα : tvxs

Κριτική του βιβλίου «Ψευδάνθρακας και άλλες ιστορίες», εκδόσεις Βακχικόν.

Αθηνά Μαλαπάνη

Tο νέο βιβλίο της Ευγενίας Μακαριάδη, «Ψευδάνθρακας και άλλες ιστορίες», από τις εκδόσεις Βακχικόν αποτελεί μια συλλογή διηγημάτων με εξαιρετικό ενδιαφέρον. Αυτοτελείς ιστορίες μεταφέρουν διαφορετικά μηνύματα η κάθε μία μέσα από τη μοναδικότητά τους και την ποικιλομορφία των ηρώων τους. Έτσι, κάθε αναγνώστης έχει πολλά που μπορεί να μάθει και ακόμη περισσότερα, για τα οποία μπορεί να προβληματιστεί.

Οι αφηγηματικές τεχνικές της Μακαριάδη είναι εξαιρετικές, γεγονός που αποδεικνύει ότι είναι μια έμπειρη συγγραφέας και μάλιστα, με βραβεύσεις. Το πρώτο διήγημα της συλλογής της, «Αρωματικά σαπούνια», αποτελεί ένα σύνολο μπονσάι ιστοριών που μέσα από την πυκνότητα της γραφής τους  παρουσιάζουν τον εσωτερικό κόσμο των ηρώων της μέσα από ένα και μόνο περιστατικό.

 Στα περισσότερα διηγήματα, η συγγραφέας έχει επιλέξει την πρωτοπρόσωπη αφήγηση, με απόρροια να υπάρχει ένα προσωπικός και εξομολογητικός τόνος στο ύφος των κειμένων. Με αυτόν τον τρόπο αφήγησης μάλιστα, προβάλλεται το σύνολο της ζωής των ηρώων (αφηγηματικό παρόν – παρελθόν και ίσως, προβλέπονται και κάποια μελλοντικά στοιχεία) και ο αναγνώστης αποκτά μια σφαιρική αντίληψη για την προσωπικότητα του κάθε ήρωα.

Η συγγραφέας ξέρει και χειρίζεται με δεξιοτεχνία και τον αφηγηματικό χρόνο, όπως προαναφέρθηκε. Χάρη σε αυτήν την τεχνική, γίνονται αναδρομές στο παρελθόν των ηρώων και προβάλλονται εικόνες μιας παλαιότερης εποχής με τις δικές της συνήθειες, ήθη και έθιμα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το διήγημα «Από της συκιάς το γάλα» και τα «Δερμάτινα», αλλά και η «Υπογλυκαιμία», στην οποία προβάλλονται και κομμάτια της ελληνικής ιστορίας από την περίοδο του εμφυλίου. Εικόνες όμως και από τη σύγχρονη ζωή, τη σημερινή Αθήνα, τις αδυσώπητες συνθήκες στο νυχτερινό κέντρο της πόλης και το απρόσωπο στοιχείο που κυριαρχεί προβάλλονται μέσα από άλλες ιστορίες του βιβλίου, όπως «Τα δέκα σκαλοπάτια» και τα «Ρευστά Σχήματα». Καταλυτικός είναι και ο ρόλος της μνήμης, όπως μαρτυρείται στο διήγημα «Τα Αμίλητα», καθώς ο αφηγητής χρησιμοποιεί τη μνήμη του για να συνθέσει τις παρελθοντικές του εμπειρίες και να γράψει. Άλλωστε, η ανάμνηση και η μνήμη διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην έμπνευση του επίδοξου συγγραφέα και στη λογοτεχνική δημιουργία.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι και οι δύσκολες ανθρώπινες σχέσεις διαγράφονται μέσα από -σχεδόν όλες- τις ιστορίες της συλλογής. Ενδεικτικά το διήγημα «Ψευδάνθρακας», από την οποία πήρε και όλη η συλλογή τον τίτλο της, αποδεικνύει ότι οι ισχυροί δεσμοί ανάμεσα στο αντρόγυνο μπορεί να θεραπεύσει -κυριολεκτικά και μεταφορικά- τον άλλον. Προβάλλεται ότι η γυναίκα μπορεί να εμψυχώσει και να ενθαρρύνει τον άντρα ακόμη και μέσα σε μεγάλες δυσκολίες, απλώς με μία αγκαλιά, με μια απλή εκδήλωση αγάπης (Στην αγκαλιά της ξαναβρήκε το ανάστημά του).

Αξίζει να διαβάσετε αυτή τη συλλογή λοιπόν, γιατί μέσα από μικρές ιστορίες μπορείτε να αντλήσετε σημαντικά μηνύματα, να αφουγκραστείτε τον εσωτερικό κόσμο των ηρώων, αλλά και τον δικό σας, να δείτε εικόνες της παλαιάς, αλλά και της σημερινής εποχής να ξετυλίγονται μπροστά σας, να βιώσετε έντονα συναισθήματα… Και όλα αυτά μέσα σε μικρή έκταση και πυκνή γραφή, γεγονός που μαρτυρά -και απαιτεί- μια αξιοσημείωτη συγγραφικής δεξιοτεχνία που η Ευγενία Μακαριάδη ξέρει να έχει και να προβάλει.

Καλή ανάγνωση!

Συνέντευξη στο Περιοδικό: FRACTALART

 Ευγενία Μακαριάδη: «Θα ευχόμουν η λογοτεχνία να μπορούσε να κάνει τους ανθρώπους καλύτερους»

Περιοδικό: FRACTALART

Συνέντευξη: Ιωσήφ Αρνές //

 Η Ευγενία Μακαριάδη γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα. Εργάστηκε σε εταιρεία εξοπλισμού μηχανογραφικών κέντρων και σε τηλεοπτικό studio. Έχει εκδώσει το μυθιστόρημα Μύριαμ και Χάννα (εκδόσεις Λιβάνη), βραβευμένο από την Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών. Διήγημά της διακρίθηκε στον πανελλήνιο θεματικό διαγωνισμό Hotel XXX – Άσεμνες Ιστορίες (εκδόσεις Πατάκη). Έχουν δημοσιευτεί διηγήματά της σε τοπικές εφημερίδες και στα διαδικτυακά περιοδικά Planodion -Ιστορίες μπονζάι, Fractalart, Vivliolatria καθώς και στο επιστημονικό περιοδικό Ψυχογραφήματα. Η συλλογή διηγημάτων της Ψευδάνθρακας και άλλες ιστορίες κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.

-Τι είναι εκείνο που σας ωθεί να γράφετε;

Θα σας απαντούσα, αν και ακούγεται κοινότοπο, γράφω για να εκφραστώ.. όμως δεν είναι μόνο αυτό είναι εμμονή, αν θέλετε, να γεμίσεις το κενό, το τίποτα, τον φόβο της υπόστασης, τα κοινωνικοπολιτικά προβλήματα που τσακίζουν την καθημερινότητά μας. Είναι το παραμύθι, η φαντασία, η ομορφιά και η ασκήμια της ζωής. Κάποτε έχεις την αίσθηση ότι βρήκες το γιατρικό του πόνου ψυχής και μελαγχολίας. Αν και αμέσως μετά αντιλαμβάνεσαι το κενό μεγαλύτερο..

-Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι για εσάς είναι να καταφέρετε να εκφράσετε τη σκέψη σας πάνω στο χαρτί;

Είναι δύσκολη η γραφή για μένα είναι εγωιστική απαιτεί την ψυχή σου, την αλήθεια σου. Όλα δικά της, ο ατέρμονος χρόνος, η καθημερινή ανάγνωση. Χρειάζεται συνεχή ανατροφοδότηση, για να μην επαναλαμβάνομαι.

-Ποιες είναι οι λογοτεχνικές επιρροές σας;

Από παιδί διάβαζα, στην αρχή παραμύθια, μετά κλασικά εικονογραφημένα. Σ’ αυτά γνώρισα μεγάλους, όπως τον Β. Ουγκώ, τον Ι. Βερν, Μ. Τουέιν, την Χάριετ Μπίτσερ Στόου κ.α.. Συνέχισα με την Έμιλυ Μπροντέ, την Μπέτυ Σμιθ, Ο. Μπαλζάκ κ.α.. Και οπωσδήποτε τους μεγάλους μας: Παπαδιαμάντη, Καρκαβίτσα, Βιζυηνό κ.α.., καθώς και Φ. Κάφκα, Φ. Φιτζέραλντ, Γ. Φώκνερ, Φλομπερ, κ.α. σχοινοτενής η λίστα.. Παρακολουθώ τη σύγχρονη πεζογραφία, Έλληνες και ξένους συγγραφείς.

-Ποια θεματολογία κρατεί τον κυρίαρχο ρόλο στα έργα σας; Συναίσθημα ή λογική και γιατί;

Είναι το ίζημα, θα έλεγα, του συναισθήματος μέσα στη λογική.

-Πείτε μας λίγα λόγια για το βιβλίο σας.

Διακρίνει κανείς, να απλώνεται ως φόντο, τοιχογραφία μιας κοινωνίας με ήρωες που αναπνέουν και περιστατικά ζωντανά, κι αυτό γιατί ο Ψευδάνθρακας θα μπορούσε να θεωρηθεί ένα σπασμένο, μεγάλο πολυπρόσωπο μυθιστόρημα με επί μέρους κεφάλαια τα διηγήματα.

-Συγγραφέας γεννιέσαι ή γίνεσαι;

Το γνωστό δίπολο. Είναι πολύπλοκο το θέμα με διιστάμενες απόψεις. Έχω την εντύπωση ότι ο άνθρωπος «γεννιέται» και συνεχίζει να «γεννιέται». Με τα δυο αυτά ρήματα να ανατροφοδοτούνται και να δημιουργούν ένα μεταβαλλόμενο «είναι».

-Αν μπορούσατε να αλλάξετε κάτι στον τομέα της λογοτεχνίας τι θα ήταν αυτό;

Δεν έχω τη δύναμη να αλλάξω κάτι. Οπότε δεν έχω μπει στη διαδικασία να σκεφτώ μια απάντηση. Στο ερώτημα αυτό θα ευχόμουν η λογοτεχνία να μπορούσε να κάνει τους ανθρώπους καλύτερους.

-Όλο και περισσότεροι νέοι συγγραφείς εμφανίζονται στον ορίζοντα. Αν έπρεπε να συνομιλήσετε μαζί τους, τι ήταν αυτό που θα τόνιζατε περισσότερο;

Συνήθως δεν συμβουλεύω, αλλά θα επαναλάβω τα εξής: Ανάγνωση-μελέτη των σπουδαίων και καταξιωμένων και τα μάτια ανοιχτά στον έσω και έξω κόσμο.

-Έχετε επόμενα συγγραφικά σχέδια;

Έχω σχέδια, όπως μια νουβέλα, ένα μυθιστόρημα. Τώρα, αν ο Θεός γελά με τα σχέδιά μου ο χρόνος θα δείξει..

Σας ευχαριστώ