Ο μοναχικός του Ευγένιου Ιονέσκο (1909 Ρουμανία - 1994 Γαλλία) εκδόσεις: Κυψέλη

 

                                             Ο μοναχικός

                                              του Ευγένιου Ιονέσκο (1909 Ρουμανία - 1994 Γαλλία)

                                                    εκδόσεις: Κυψέλη

 

 

Ο Ευγένιος Ιονέσκο είναι ένας από τους σπουδαιότερους συγγραφείς του 20^ου αιώνα. Μαζί με τους Σάμουελ Μπέκετ, Ζαν Ζενέ και Αρτύρ Αντάμοφ, θεωρούνται εκπρόσωποι του Θεάτρου του Παραλόγου, μια από τις δυο κυριότερες τάσεις του γαλλικού μεταπολεμικού δράματος. Αν και ο Ιονέσκο προτιμούσε τον όρο Θέατρο της Χλεύης. Είναι επηρεασμένοι από τον Μπέκετ αναφορικά με ψυχαναλυτικές και μαρξιστικές θεωρίες.

Οι επιρροές του συγγραφέα αντλούνται από τον βωβό κινηματογράφο, το βωντβίλ, τον ντανταϊσμό, τον σουρεαλισμό και την φιγούρα του κλόουν. Τέλος, ο συγγραφέας, μεταξύ άλλων, έγραψε μυθιστορήματα, διηγήματα, αυτοβιογραφικά έργα και δοκίμια θεωρίας θεάτρου. To 1970 ανακηρύχθηκε μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας. Πέθανε στις 28 Μαρτίου 1994 σε ηλικία 84 ετών, περνώντας στην ιστορία ως μια από τις κεντρικότερες φιγούρες της γαλλικής δραματουργίας του 20^ου αιώνα.

Μερικά από τα έργα του είναι: η Φαλακρή Τραγουδίστρια, οι Καρέκλες, ο Ρινόκερος, Macbett κ.α..

 

 Ευανάγνωστο βιβλίο, αντιφατικό, στοχαστικό χωρίς ελπίδα, συνάμα αληθινό.

 

Διαβάζοντας τα έργα και τα βιωματικά του συγγραφέα, μας εντυπωσιάζει η υπεροχή του σκέπτεσθαι, της γραφής, η αμεσότητα, η ειλικρίνεια εναντίον της εποχής του, και άλλα στοιχεία, σαν πλάγια έκφραση της αυτοβιογραφίας του.

«Ο μοναχικός», βιβλίο του παραλόγου και της αποξένωσης.

 

Ψυχολογικό και υπαρξιακό το θέμα, γύρω από τον θάνατο, τον έρωτα, τη ζωή κι αν αυτή έχει κανένα νόημα. Ιδιαίτερη βαρύτητα στοχασμού και σκέψης στο δεύτερο μέρους του μυθιστορήματος.

 

Ο ήρωας του βιβλίου δεν έχει αίσθηση του ανήκειν. Εκείνο που έχει είναι οι συνήθειές του, η υποχονδρία του, οι νευρώσεις, ο μηχανιστικός υλισμός.. πλήττει, κλείνεται στη μοναχικότητά του και στην ανοησία του, όπως ο ίδιος παραδέχεται. Αντιλαμβάνεται τη ζωή σαν φυλακή. Η ζωή για τον ήρωα είναι παράλογη και δεν μαθαίνεις τίποτα, ούτε και τον λόγο που ζεις. Επισημαίνει την υποκρισία, τον ανταγωνισμό, την μοναξιά, τα αδιέξοδα, την κατάθλιψη- αποτελέσματα ζωής παράλογης χωρίς χαρά, με ταξικές διαφορές, τις θέσεις του καθένα στην κοινωνία, το παράλογο του πολέμου της σφαγής εκατομμυρίων ψυχών. Κυκλοφορούμε αόρατοι χωρίς σκοπό, υπακούμε σε θεσμούς που μας υποβιβάζουν, μας εξευτελίζουν, δεν σπάμε τα δεσμά της φυλακής και συνεχίζουμε… άραγε μας βολεύει;

 

Απανθίσματα:

 

Ίσως να είναι μια ανόητη αλαζονεία που θέλω να σκεφτώ αυτό που δεν πρέπει να σκεφτόμαστε. Μα δεν υπάρχει αλαζονεία, τι είναι η αλαζονεία; Το ζήτημα είναι ότι εγώ δεν μπορώ να κάνω βήμα. Νομίζω πως έχω φτάσει στον τοίχο του κόσμου, ας ξεχάσουμε τι υπάρχει πέρα από τον τοίχο. Δεν το παίρνω απόφαση να κάνω βήμα από τον τοίχο. ίσως είναι κάποια ασθένεια. Έχω απομείνει ολομόναχος μπροστά σ’ αυτόν τον τοίχο. Ολομόναχος σαν ηλίθιος. Εκείνοι έχουν προχωρήσει, οργανώνουν μάλιστα και κοινωνίες, περισσότερο ή λιγότερο καλά, είναι αλήθεια, και υπάρχουν απίθανες μηχανές. Εγώ κάθομαι  απλώς και  κοιτάζω τον τοίχο και γυρίζω την πλάτη μου στον κόσμο. Είχα ήδη βάλει σκοπό, μάλιστα, να μη σκέφτομαι, μιας και δεν μπορούμε να σκεφτούμε. Παράξενο, πιστεύουν πως ο κόσμος, το σύμπαν, η πλάση, πιστεύουν πως όλα αυτά είναι στ’ αλήθεια φυσικά ή φυσιολογικά, δεδομένα. Κι αυτοί είναι οι σοφοί κι εγώ ο βλάκας, ο αδαής. Είμαστε σε μια φυλακή, βέβαια, είμαστε σε μια φυλακή. Επειδή θέλω να τα μάθω όλα, γι αυτό δεν ξέρω τίποτα. Άραγε θα καταφέρουν να δώσουν την απάντηση; Μετά από δεκάδες ή εκατοντάδες γενιές θα συλλάβουν το ασύλληπτο, θα μπορέσουν να φανταστούν αυτό που δεν γίνεται να το φανταστεί κανείς. Αν δεν σταματάνε να δουλεύουν, να παίρνουν το λεωφορείο, να γράφουν βιβλία, να κάνουν λογαριασμούς, να αναχωρούν με σκοπό την  κατάκτηση των άστρων, αν τα μικροσκόπια ανακαλύπτουν πως υπάρχει κάτι το απειροελάχιστο, είναι επειδή πρέπει να νιώθουν με τρόπο ασυνείδητο και φυσικό πως θα τα καταφέρουν. Μα εγώ έχω την εντύπωση πως στηρίζονται στο τίποτα κι αυτό επίσης είναι μονάχα μια λέξη.

 

Κοιτάζοντας τον ουρανό, προσπαθούσα πάντα να διακρίνω τι υπάρχει πέρα απόν τον ουρανό. Υπάρχω άραγε «εγώ»; Κι ωστόσο το «εγώ» ήταν εκεί, ανάμεσα σε δυο άπειρα, το μεγάλο και το μικρό. Τι ήμουν; Από τη μια μεριά ένα σημείο. Από την άλλη, ένα συνονθύλευμα γαλαξιών. Σύμπαντα γεννιούνταν μέσα μου, εξαπλώνονταν, εκφυλίζονταν, πέθαιναν. Ήμουν γαλαξίας, ήμουν δισεκατομμύρια αιώνων για κάποια κοσμικά συστήματα. Ήμουν δισεκατομμύρια και δισεκατομμύρια χιλιόμετρα για όντα που δεν γνώριζα, δισεκατομμύρια όντα αναδεύονταν μέσα μου, αγανακτούσαν, εξεγείρονταν, μάχονταν, αγαπιούνταν, μισιούνταν. Ναι, όλα αυτά βρίσκονταν μέσα μου.

 

 

Ο ΜΑΓΟΣ του COLM TOIBIN

 

                     Ο Μάγος

             του Colm Toibin (1955 Ιρλανδία)

           Εκδόσεις ΙΚΑΡΟΣ. Μετάφραση : Αθηνά Δημητριάδου.

 

 

Διάβασα το βιβλίο -παρότι τα βιβλία «τόμοι», απλά τα ξεφυλλίζω- μόνο και μόνο  για τον συγγραφέα –που θαυμάζω- Κολμ Τομπίν, αλλά και το θέμα του, η βιογραφία του Νομπελίστα συγγραφέα Τόμας Μαν από τους σπουδαιότερους συγγραφείς του περασμένου αιώνα.

Ο Ιρλανδός Colm Toibin, είναι μυθιστοριογράφος, διηγηματογράφος, δοκιμιογράφος, δημοσιογράφος, κριτικός λογοτεχνίας..  

Έχει γράψει πολλά έργα, με βασικά θέματα την Ιρλανδική κοινωνία, η ζωή στο εξωτερικό, η διαδικασία της δημιουργικότητας, η ομοφυλοφιλία και η διαφύλαξη της ατομικής ταυτότητας.

Μερικά από τα έργα του, είναι:

-Η διαθήκη της Μαρίας

-Σπίτι με ονόματα

-Μπρούκλιν.

-Νόρα Γουέμπστερ

      κ.α.

 

Ο συγγραφέας Colm Toibin μεγάλωσε σε οικογένεια πολιτικοποιημένη, δεδομένου ότι ο παππούς και ένας θείος του ήταν μέλη του IRA. Μετά τη βιογραφία του Χένρι Τζέιμς, έγραψε το βιβλίο «Ο Μάγος» που αναφέρεται στη βιογραφία του Τόμας Μαν.

 

Ο «Μάγος» δεν είναι άλλος παρά ο συγγραφέας Τόμας Μαν, σκωπτικό παρανόμι που του έβγαλαν τα παιδιά του και δεν τον ενοχλούσε καθόλου.

 

Ο Κολμ Τομπίν, μας περιγράφει με ροή λογοτεχνική, διάλογοι και αφήγημα,  την ζωή του Τόμας Μαν κινηματογραφικά. Οι εικόνες είναι ανάγλυφες, μυρίζουν προβλήματα και μη της «la Sagrada Família» του μεγάλου Τόμας Μαν. Ιστορεί, βασισμένος σε αληθινά γεγονότα, την ζωή ογδόντα χρόνων, περίπου, που έζησε ο μεγάλος συγγραφέας, από την εφηβεία του, στην γενέτειρά του, Λίμπεκ της Βόρειας Γερμανίας, μέχρι το 1950, όπου επισκέφτηκε τα πάτρια εδάφη, και αναθυμόταν οικογενειακά, κοινωνικά και πολιτικά γεγονότα, στο παραθαλάσσιο Τραβεμούντε. Το 1952 επέστρεψε στην Ελβετία όπου μετά τρία χρόνια, πέθανε.

 

Ο Τόμας Μαν, ήταν γιός του Τόμας Γιόχαν Χάινριχ Μαν και της Βραζιλιάνας συγγραφέως Χούλια ντα Σίλβα, γεννήθηκε στο Λίμπεκ της Γερμανίας στις 6 Ιουνίου 1875 και πέθανε στις 12 Αυγούστου 1955 στην Ελβετία.

 

Τιμήθηκε το 1929 με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, πρωτίστως για το έργο του Μπούντενμπροκς και δευτερευόντως για Το μαγικό βουνό, καθώς και για τα διηγήματά του. Το 1935 το Χάρβαρντ ανακήρυξε εκείνον και τον Αϊνστάιν επίτιμους διδάκτορες και ο δρόμος για την Αμερική είναι η μόνη ασφαλής επιλογή, εφ’ όσον ο Χιτλερισμός είναι άκρως αντίθετος του φλεγματικού του χαρακτήρα. Ο ίδιος πιστεύει ότι η αυτοεξορία του είναι κάτι που δεν συγχώρησε ποτέ η Γερμανία.

 

Τον Ιανουάριο του 1934, το υπουργείο Εσωτερικών του κρατιδίου της Βαυαρίας ανακάλεσε τη γερμανική υπηκοότητα του μυθιστοριογράφου Τόμας Μαν, εν μέρει λόγω της συμμετοχής του στη “Γερμανική Επιτροπή υπέρ της Παλαιστίνης” και της υποστήριξής του στον κύριο στόχο της, τη χρηματοδότηση της εγκατάστασης Εβραίων στην Παλαιστίνη.  

Η διακήρυξή του για τον αντισημιτισμό ισχύει μέχρι τις μέρες μας.

Κυρίες και Κύριοι,

Η χώρα αυτή έχει την ειλικρινή επιθυμία να βρει την αλήθεια πίσω από τις ειδήσεις· να μάθει την πραγματική ιστορία που κρύβεται στη συγκυρία. Διαθέτει ακόμη και θεσμούς αφιερωμένους αποκλειστικά στην αποκάλυψη της ξένης προπαγάνδας. Ποια είναι λοιπόν η πραγματικότητα όσον αφορά τον αντισημιτισμό; Διότι δεν μπορούμε να τρέφουμε αυταπάτες: η συγκεκριμένη μορφή φυλετικού μίσους δεν περιορίζεται μόνο στον απόλυτο τρόμο τον οποίον παράγει — και μάλιστα σε κλίμακα που ξεπερνά οποιαδήποτε προηγούμενη ακρότητα γνωρίσαμε. Ούτε κατά διάνοια. Ο αντισημιτισμός του σήμερα, ο αποτελεσματικός αν και τεχνητός αντισημιτισμός της εποχής της τεχνολογίας, δεν είναι ένα αυθύπαρκτο αντικείμενο, παρά το εργαλείο που σκοπό έχει να ξεβιδώσει μία μία τις βίδες του μηχανισμού του πολιτισμού μας. Για να χρησιμοποιήσω μια επίκαιρη παρομοίωση, ο αντισημιτισμός είναι σαν μια χειροβομβίδα που κάποιος πέταξε από την άλλη πλευρά του φράχτη για να φέρει χάος και αναστάτωση στο στρατόπεδο της δημοκρατίας. Αυτός είναι ο πραγματικός, ο κύριος σκοπός του.

 

Τα γεγονότα όπως με ακριβείς λεπτομέρειες μας αφηγείται  ο «ος τα πανθ’ ορά» αφηγητής σε καθηλώνουν. Οι εικονοποιητικές περιγραφές σε προκαλούν και είσαι στον ίδιο χώρο, στον ίδιο τόπο, ζεις την καθημερινότητά τους, ταξιδεύεις μαζί τους, βλέπεις τις λεπτομέρειες των προσώπων τους, ακούς τη μουσική τους, όπως του Μάλλερ, (φίλος του Τόμας), του Βάγκνερ κα., οσμίζεσαι τις σκέψεις, τον χαρακτήρα, τις συμπάθειες, αντιπάθειες και πως τις εκφράζονται, κι ακόμα τις σεξουαλικές τους προτιμήσεις, τις οποίες ο αφηγητής περιγράφει γλαφυρά.

 

Ο Τόμας Μαν, παρότι ομοφυλόφιλος, παντρεύτηκε την πάμπλουτη μαθηματικό Κάτια Pringsheim, γερμανοεβραϊκής καταγωγής, έκαναν έξι παιδιά και έμειναν μαζί μέχρι θανάτου.

 

Ο Τόμας έζησε μεταξύ του πρώτου και δεύτερου παγκόσμιου πολέμου.

Ο παντογνώστης αφηγητής έχει περιγράψει τα παιδιά του Τόμας Μαν, τους φίλους, γνωστούς και συγγενείς του, από τα παπούτσια που φορούσαν μέχρι και τα καπέλα τους. Είναι σαν μια ταινία εποχής για τον κόσμο που αλλάζει, τα κοινωνικοπολιτικά ζητήματα της Ευρώπης μετά τον ΒΠΠ και πώς ο Τόμας τα βλέπει συγγράφοντας. Είναι σίγουρα αντικομμουνιστής, όπως το βεβαιώνει στις αμερικανικές αρχές, όσο είναι και εναντίον του εθνικοσοσιαλισμού και παροτρύνει την εργατική τάξη να αντισταθεί στον Χίτλερ.

 

Δυο λόγια για τα τέκνα του Τόμας Μαν, κατά σειρά ηλικίας

 

Η πρωτότοκη Έρικα Μαν. (1905-1969)

Δηλωμένη λεσβία, παντρεύτηκε τον άγγλο ποιητή Ωντέν και παρέμειναν φίλοι μέχρι θανάτου. Εκρηκτική προσωπικότητα, ασχολήθηκε με τα γράμματα και τις τέχνες όπως και τ’ αδέλφια της. Κυνηγήθηκε, άγρια από τους Ναζί καθώς και η οικογένεια της. Λεπτομέρειες της προσωπικότητάς της, έξω και μέσα στην οικογένεια Μαν, περιγράφει ο Κολμ Τομπιν.

 

Κλάους Μαν (1906-1949) συγγραφέας. Η σχέση του με την Έρικα ξεπερνούσε τα όρια της αδελφικής αγάπης.

 

Ο Γκόλο Μαν (1909-1994)  ιστορικός και δοκιμιογράφος. Είχε ολοκληρώσει διδακτορικό στη φιλοσοφία.

 

Μόνικα Μαν  (1910–1992) συγγραφέας και μουσικός. Παντρεύτηκε το 1939 αλλά έχασε τον σύζυγό της τον επόμενο χρόνο, όταν το πλοίο με το οποίο ταξίδευαν στον Καναδά βυθίστηκε από γερμανικό υποβρύχιο. Όχι από τα πιο αγαπημένα παιδιά του Τόμας Μαν και της οικογένειας.

 

Ελίζαμπεθ Μαν (1918-2002) διεθνώς αναγνωρισμένη εμπειρογνώμονας στο ναυτικό δίκαιο και πολιτική και την προστασία του περιβάλλοντος.

 

Μίχαελ Μαν (1919-1977) Μουσικός.

 

Απάνθισμα: ένα κομμάτι του λόγου του Τόμας Μαν, στο Σικάγο των ΗΠΑ.

«Στέκομαι εδώ μπροστά σας όχι μόνον ως συγγραφέας ή ως πρόσφυγας που δραπέτευσε από την πιο ανηλεή δικτατορία που γνώρισε ποτέ η Ιστορία, στέκομαι εδώ ως άνθρωπος και απευθύνομαι σ’ όλους εσάς, άνδρες και γυναίκες, σας μιλώ για την κοινή μας αξιοπρέπεια, για το εσώτερο φως που λάμπει μέσα στον καθένα μας, και για τα δικαιώματα που έχουμε, και για τα δικαίωμα για τα οποία όλοι εμείς, ως άνθρωποι, έχουμε παλέψει, για τα δικαιώματα που μας αξίζει να έχουμε. Βρίσκομαι εδώ επειδή πιστεύω ότι αυτά τα δικαιώματα θα επιστραφούν στη Γερμανία. Οι ναζί δεν πρόκειται ν’ αντέξουν. Δεν μπορούν ν’ αντέξουν. Δεν πρέπει ν’ αντέξουν. Δεν θα αντέξουν».

 

Η γνώμη μου είναι ότι η μυθιστορηματική βιογραφία είναι ογκώδης· θα μπορούσε να περιοριστεί. Πολλές σελίδες κουραστικές.

 

Τζένη Μακαριάδη

ΠΕΡΙ ΘΑΝΑΤΟΥ του George Steiner (1929-2020)

 

                                                                                                         25/10/2023

 

                        ΠΕΡΙ ΘΑΝΑΤΟΥ

                      του George Steiner (1929-2020)

 

Ο Τζορτζ Στάινερ γεννήθηκε το 1929 στο Παρίσι, από Εβραίους γονείς, αυστριακής καταγωγής. Η οικογένειά του μετανάστευσε στην Αμερική το 1940 και, ήδη από τα πρώτα του παιδικά χρόνια, μιλούσε τρεις γλώσσες. Σπούδασε στα πανεπιστήμια του Σικάγο, του Χάρβαρντ και της Οξφόρδης με υποτροφία Rhodes. Αργότερα, δίδαξε συγκριτική λογοτεχνία στα πανεπιστήμια του Κέμπριτζ, της Γενεύης και της Οξφόρδης

Σπουδαίος διανοητής, ευρυμαθής, πολύγλωσσος (Γερμανικά, Αγγλικά, Ελληνικά, Ιταλικά), Αναγεννησιακός συγγραφέας (ανάμεσα σε δοκίμιο και λογοτεχνία), κριτικός λογοτεχνίας, αντίθετος της λεξιλαγνείας, και όπως ο φιλόσοφος Χάιντεγκερ ερμηνεύει ότι, το έργο του Στάινερ είναι καθαρό σαν να διαβάζεις εξομολόγηση.

Βιβλία του: Ο θάνατος της τραγωδίας, Αξόδευτα πάθη, Οι Αντιγόνες, Στον πύργο του Κυανοπώγωνα, Μετά τη Βαβέλ, Νοσταλγία του απόλυτου, Τολστόι ή Ντοστογιέφσκι, κ.α.

Θαύμασα αυτό το σπουδαίο –δοκίμιο- βιβλίο-, το αγάπησα, δεν είναι βιβλίο για τη βιβλιοθήκη μας, αλλά να βρίσκεται παντού και πάντα παρόν, ώστε να μην ξεχνάμε την αλήθεια, την ηθική μας στάση στη ζωή και να στοχαζόμαστε.

Πολλά μπορεί να πει ο αναγνώστης για το μικρό αυτό βιβλίο, των εκατό περίπου σελίδων, έκπληκτος πλουτίζει γνώσεις κι ακόμη επηρεάζεται των αντιλήψεών του από γνώμες και σκέψεις του συγγραφέα

Αναλύει, επιστημονικά, φιλοσοφικά, λογοτεχνικά και πολλές φορές χιουμοριστικά, με ό,τι θέμα καταπιάνεται όπως: πολιτικοκοινωνικά γεγονότα, πολιτική, νεώτερη ιστορία, μουσική, έρωτας, αλήθεια, φιλία, παιδεία, πόλεμος, θρησκεία, θάνατος, αυτοκτονία, ευθανασία, κ.α. Πολυδιαβασμένος συγγραφέας θετικών επιστημών, φιλοσοφικών και λογοτεχνικών έργων, μεγάλων συγγραφέων, όπως: Κάφκα, Μπέρνχαρντ, Βιττγκεστάιν, Μπέκετ, Σαρτρ., κ.α.

 

 

 

Απανθίσματα:

Ο άνθρωπος πάντοτε υπήρξε θανατηφόρος για τον άνθρωπο.

Η ευθανασία, εξασφαλίζοντας αναγκαίες προφυλάξεις, πρέπει να γίνει βασική εναλλακτική επιλογή. Μόνο τότε η συνείδησή μας, το πνεύμα μας θα γίνει «ελεύθερο να γυρίσει στα στοιχεία της φύσης (free unto elements) 

Η ανισότητα στη σχολική εκπαίδευση είναι σκανδαλώδης. Για εκατομμύρια παιδιά ο μορφωμένος δάσκαλος, οι στοιχειώδεις βάσεις γραφής, ανάγνωσης και αριθμητικής, η πρόσβαση στις τέχνες και στις επιστήμες είναι μακρινή ουτοπία. Για τους τυχερούς  είναι ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, ένα προνόμιο του οικογενειακού πλαισίου και της οικονομικής ευχέρειας που θεωρείται σχεδόν αυτονόητο. Ποιο κοινό σημείο υπάρχει ανάμεσα στην εκπαίδευση που παρέχεται στις μολυσμένες παραγκουπόλεις της ισημερινής Αφρικής ή του Μπανγκλαντές και στην εκπαίδευση που χορηγείται στις προσφυώς αποκαλούμενες από του Γάλλους les grandes ecoles “μεγάλες σχολές»; Πόσες κοπέλες εν δυνάμει προικισμένες αποκλείονταν, ως πολύ πρόσφατα ακόμα, από την επιστήμη και τη μηχανολογία στην τεχνοκρατική Δύση ή περιορίζονταν σε υπόδουλη αδράνεια, σε κάτι σαν καταναγκαστική λέπρα στον ισλαμικό κόσμο;

 

Χάιντεγκερ Μάρτιν, είπε:

Δεν ξέρω γιατί βρισκόμαστε εδώ, αλλά είμαι σχεδόν σίγουρος ότι ο λόγος δεν είναι για να περάσουμε καλά. Η αλήθεια είναι αυτό που κάνει τους ανθρώπους σίγουρους, σαφείς και δυνατούς.

 

Το πανδοχείο της μνήμης, του Tony Judt

 

                   

 

                    ΤΟ ΠΑΝΔΟΧΕΙΟ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ

                       του TONY JUDT

 

 Ο Tony Robert Judt, εβραϊκής καταγωγής, ήταν αγγλοαμερικανός ιστορικός, δοκιμιογράφος και καθηγητής πανεπιστημίου. Ειδικεύτηκε στην ευρωπαϊκή ιστορία. Γεννήθηκε στις 2 Ιανουαρίου 1948, στο Ανατολικό Λονδίνο, και απεβίωσε στις 6 Αυγούστου 2010.

  

Η αυτοβιογραφία του Tony Judt, με τίτλο «Το πανδοχείο της μνήμης» κυκλοφόρησε μετά τον θάνατό του. Ένα μικρό βιβλίο, με πολλά και μεγάλα γεγονότα των εξήντα δυο χρόνων της ζωής του, κατά τον 20^ο και 21^ο αιώνα.

 

Σκέφτομαι, ότι τέτοιοι μεγαλοφυείς-εμπνευσμένοι άνθρωποι, όπως ο συγγραφέας Tony Judt, έχουν τη θεϊκή δύναμη να μεταδώσουν ό,τι έχουν σπουδάσει και ό,τι έμφυτες ιδέες ενυπάρχουν στη σκέψη τους, ακόμα και λίγο πριν αφήσουν την τελευταία τους πνοή, σε έναν κόσμο που έχει την τύχη να τους διαβάζει.

Το παρήγορο είναι, γράφει ο Τζωρτζ Στάινερ, ότι: Σήμερα, ένα άτομο ανίκανο για την παραμικρή σωματική κίνηση, που μιλάει με μεταλλικό λάρυγγα, από ένα αναπηρικό καροτσάκι, χαρτογραφεί τις μακρινές όχθες του Σύμπαντός μας. Εννοώντας τον Στίβεν Χόκινγκ.

Προλογίζω: η ανίατη ασθένεια του συγγραφέα, είναι ασθένεια κινητικών νευρώνων ή αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση. Κατάρατη αρρώστια, που αφήνει το μυαλό να αναλογίζεται το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, αλλά σου στερεί κάθε δυνατότητα να μετουσιώνεις τις σκέψεις σε λέξεις.

Ο εγκέφαλος του συγγραφέα, σαν το πανδοχείο εκείνο που πήγαινε με τους γονείς στα μικράτα του, γεμίζει με τις θύμισες του. Βρίσκεται περικυκλωμένος από αναμνήσεις μιας ολόκληρης ζωής, με γεγονότα ατομικά, ιστορικά, πολιτικά, γεωγραφικά, φιλοσοφικά, κοινωνικά,  λόγια στοχαστικά, ευφυή, με χιούμορ, και καταφέρνει, μετά την ενθάρρυνση του Τίμοθι Γκάρτον Ας, (φίλος και γραμματέας του) να τα αφηγηθεί υπαγορεύοντας την αυτοβιογραφία του. Όπως αναφέρει στον πρόλογό του, κάποια κείμενα τα είχε ήδη έτοιμα, πριν αρρωστήσει, και δεν άλλαξε τίποτα, αφού οι εκδότες του ενθουσιάστηκαν διαβάζοντάς τα. Μιλούσε με κινήσεις των μάγουλών του. Ας σκεφτούμε ότι για κάθε λέξη, που διατύπωνε, χρειαζόταν ένα ολόκληρο λεπτό.

 

Το πανδοχείο της μνήμης, αυτοβιογραφία του συγγραφέα, με λογοτεχνική απόδοση, ποιητική, φιλοσοφική, νοσταλγική, συναισθηματική και με αίσθηση του τέλους. Κριτικάρει τον κακώς εννοούμενο εξισωτισμό, επικρίνει την άμβλυνση των δημοτικών σχολείων, την κυριαρχία του ιδιωτικού εκπαιδευτικού συστήματος και πολλά κοινωνικά ζητήματα, που μας απασχολούν μέχρι σήμερα.

Δεκαετία του 50 τα παιδικά του χρόνια, μετά τον Β’ Π.Π., με εβραϊκά ήθη και έθιμα, μυρωδιές φαγητών, όχι ιδιαίτερα της αρεσκείας του τα φαγητά της μαμάς, όσο των γιαγιάδων του. Αναφέρει την οδυνηρή μαθητεία του στα Ισραηλινά Κιμπουτς, όπου έπρεπε να συμβιβαστεί με τα ιδανικά τους, να στηρίξει το συνεργατικό πνεύμα, για να μπορέσουν να επιβιώσουν οι Εβραίοι. Σημειώνει με έμφαση την αγάπη του στα τρένα και στο αλπικό χωριό Μύρρεν της Ελβετίας.

Αναφέρει τις σπουδές του στο Κέμπριτζ, τα φοιτητικά του χρόνια, τα πηγαινέλα με το πράσινο λεωφορείο και τις μεταπολεμικές αλλαγές της χώρας του. Την αποστροφή του στις ιδεολογίες του καθένα και σε κάθε «ισμό», την μετοίκησή του στη Ν. Υόρκη, όπου αισθάνθηκε Ευρωπαίος, όσο ποτέ. Εξεγερμένος στα είκοσι του, όπως οι νέοι της τότε εποχής. Αντικομφορμιστής διανοούμενος.

Περιγράφει, την πρώτη του δουλειά, εποχή Πρίσλεϋ και προ Μπητλς, στο μουσικό τμήμα Λονδρέζικου βιβλιοπωλείου, όπου επιτρεπόταν να εργάζεται μόνο τα Σάββατα, ως δεκατετράχρονος, και ο κύριος πόλος έλξης του ήταν η όμορφη 17χρονη ταμίας.

Θίγει την πολιτική και νεώτερη ιστορία διαφόρων χωρών, εμφυλίους πολέμους, όπως και της Ελλάδας.

Ένα βιβλίο 25 κειμένων,  που το έχεις στο κομοδίνο σου και το διαβάζεις ξανά και ξανά και παίρνεις κάτι απ’  αυτόν το σπουδαίο επιστήμονα στοχαστή, που η φειδωλή ζωή δεν του άφησε τράτο, ώστε να μας φωτίζει για περισσότερα χρόνια με τις σκέψεις και γνώσεις του.

 

Απάνθισμα:

Υπάρχει ένα υποτυπώδες μονοπάτι που συνοδεύει το μικρό τρένο του Μύρρεν. Στα μισά του, ένα μικρό καφέ –η μόνη στάση της γραμμής- σερβίρει τη συνηθισμένη γκάμα ελβετικού υπαίθριου φαγητού. Μπροστά, το βουνό χύνεται απότομα προς την τεκτονική τάφρο πιο κάτω. Πίσω, μπορείς να ανηφορίσεις μέχρι τους καλοκαιρινούς στάβλους με τις αγελάδες, τις κατσίκες και τους βοσκούς. Ή μπορείς απλώς να περιμένεις το επόμενο τρένο –πάντα στην ώρα του, προβλέψιμο και με ακρίβεια δευτερολέπτου. Τίποτα δεν συμβαίνει εκεί· είναι το πιο ευτυχισμένο μέρος στον κόσμο. Δεν μπορούμε να διαλέξουμε που ξεκινάμε τη ζωή μας, μπορούμε όμως να την τελειώσουμε εκεί που θέλουμε. Εγώ ξέρω που θα βρίσκομαι: ταξιδεύοντας χωρίς κανέναν ιδιαίτερο προορισμό, πάνω σ’ αυτό το μικρό τρένο, για πάντα.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΠΑΡΑΝΤΑΪΣ της ΦΕΡΝΑΝΤΑ ΜΕΛΤΣΟΡ Εκδόσεις ΔΩΜΑ

 

 

                    ΠΑΡΑΝΤΑΪΣ της ΦΕΡΝΑΝΤΑ ΜΕΛΤΣΟΡ

                                        Εκδόσεις ΔΩΜΑ

Η Φερνάντα Μελτσόρ γεννήθηκε το 1982 στη Βερακρουζ του Μεξικού και σπούδασε δημοσιογραφία. Αναγνωρίζεται σαν μια απ’ τις σημαντικότερες και πιο πρωτότυπες νέες φωνές της λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας. Το βιβλίο της «Η εποχή των τυφώνων» (2021) ήταν υποψήφιο για το Διεθνές Βραβείο Booker. Έχει βραβευτεί επίσης με το Anna Seghers-Preis (2019).

                    Στόχος της συγγραφέα ήταν να μην αφήσει ο αναγνώστης το βιβλίο από τα χέρια του και το πέτυχε. Το διάβασα μέσα σ’ ένα απόγευμα κι ένιωσα ότι είναι η σκληρή αλήθεια των εξαρτημένων φτωχών χωρών και ανθρώπων. Η Μελτσόρ γράφει χωρίς φόρτιση για την αιτία της βίας, περιγράφει με λεπτομέρειες ένα από τα ειδεχθέστερα των εγκλημάτων. Χωρίς σασπένς, είναι προφανές το τι μπορεί να συμβεί και συμβαίνει. Χειραγωγούμενο το κακό και υποβολιμαίο σε περίοπτη θέση του όλου συστήματος· στο έργο έχουμε τον χοντρό και πλούσιο και τον αδύνατο και φτωχό.

Το μυθιστόρημα είναι σαν να διαβάζει κανείς σελίδες καθημερινών εντύπων για αποτρόπαια εγκλήματα με επίκεντρο τη γυναίκα θύμα. Όμως στην περίπτωση αυτή, ποιοι και γιατί οι δολοφόνοι είναι δυο ανήλικοι που ξεκληρίζουν μια ολόκληρη οικογένεια γονείς και τέκνα; Γιατί ο θαυμασμός του μεγαλύτερου θύτη είναι για τον συγγενή του στον κύκλο του υποκόσμου και το όνειρό του να τον μιμηθεί; Μήπως γιατί μένει σε άθλιο φτωχόσπιτο με την άξεστη μητέρα του και την εξαδέλφη του Ζοράιντα, που ο ίδιος έχει αφήσει έγκυο και συνάμα την μισεί; Μήπως κι ο μικρότερος, πλούσιος φονιάς, επειδή μεγαλώνει με παππού και γιαγιά και οι γονείς αλλού τυρβάζουν; Γιατί ο μεγάλος σκοτώνει και σκέπτεται να δικαιολογηθεί ότι όλα τα έκανε ο πλούσιος χοντρός φίλος του; Γιατί και τα δυο παιδιά-δολοφόνοι ζουν στηριζόμενοι όχι μόνο στο ψέμα, αλλά και σε μια διαστρεβλωμένη σεξουαλική φαντασία και κλοπή; Ότι σνιφάρουν, πίνουν, καπνίζουν είναι από τα ανώδυνα ελαττώματά τους.

Λίγα για το story: κεντρικοί ήρωες ο Πόλο φτωχός και αδύνατος και ο Φράνκο πλούσιος και χοντρός όχι μόνο στο σώμα, αλλά και στη συμπεριφορά. Λυσσιάζει από σεξουαλική πείνα και έχει βάλει στόχο την όμορφη Μαριάν που κάνει διακοπές στο πολυτελές συγκρότημα Παραντάις με τα δυο παιδιά της και τον άντρα της. Εκείνη πάντα του χαμογελά με φινέτσα, όσο εκείνος φαντάζεται ότι τον γουστάρει. Το όνειρο του χοντρού είναι να συνουσιαστεί με την Μαριάν ο κόσμος να χαλάσει. Το όνειρο του Πόλο είναι να φύγει από το καλύβι της μάνας του, που τον κοιμίζει στο πάτωμα, ενώ στο κρεβάτι του κοιμάται η ξαδέλφη του Ζοράιντα,  και να γίνει μέλος της συμμορίας των νονών της νύχτας, όπου θα έχει χρήματα να πάρει αυτοκίνητο και να κυκλοφορεί ελεύθερος, όπως ακριβώς ο ξάδερφός του.

Ο Πόλο εργάτης – κηπουρός στο πολυτελές συγκρότημα Παραντάις, γνωρίζεται με τον χοντρό Φράνκο, που βολοδέρνει εκεί τριγύρω, πασαλειμμένος απ’ τα γαριδάκια που συνεχώς μασουλάει και συνάμα τρώει με τα μάτια την όμορφη – πλούσια Μαριάν, βρίσκοντας πάντα μιαν ευκαιρία να την περιτριγυρίζει. Θέλει να την γαμήσει κι ας έρθει ο κόσμος ανάποδα. Κερνάει τσιγαριλίκια και ποτά τον Πόλο που δεν του δίνει ιδιαίτερη σημασία ούτε πιστεύει ότι αυτά που σχεδιάζει ο χοντρός θα πραγματοποιηθούν. Τελικά συμφωνεί να είναι στο κόλπο, ώστε ο χοντρός να γαμήσει και εκείνος να κλέψει οτιδήποτε πολύτιμο.

Η Μελτσόρ βουτάει στη σκέψη των δυο ανήλικων, περιγράφει την ψυχογραφία τους και παρακολουθεί βήμα βήμα να πραγματοποιούν το βδελυρό σχέδιο του χοντρού Φράνκο.   

Απόσπασμα: -Είναι πανεύκολο, είπε ο χοντρός, όταν επιτέλους κατάφεραν να ηρεμήσουν. Μπουκάρουμε στο σπίτι, ορμάμε στον τύπο, τον φιμώνουμε, φιμώνουμε και τα παιδιά και την αναγκάζουμε να γδυθεί. –Κι εμένα τι με νοιάζει αν είναι ντυμένη ή γδυτή, αντέτεινε ο Πόλο, παρόλο που είχε και μια περιέργεια να δει τη σενιόρα Μαριάν  γυμνή, απλώς από ενδιαφέρον, τίποτα νοσηρό. –Καλά, άσ’ το αυτό, το αναλαμβάνω εγώ, εσύ  στο μεταξύ βουτάς ό,τι γουστάρεις, συνέχισε ο χοντρός.

Τζένη (22.06.23)